Jaren '70 - Politiek en maatschappijkritiek
Begin jaren '70 nam de aandacht voor de experimentele film af. Geheel in lijn met de democratiseringsgolf en de politisering van de maatschappij stond nu vooral de maatschappijkritiek centraal. De tijd dat de experimentele film zich vooral richtte op esthetische of cinematografische uitgangspunten leek voorbij. Stromingen als de structuralistische film verloren terrein en moesten plaatsmaken voor films met een kritische ondertoon.
Al was de experimentele film in de jaren '70 niet meer zo nadrukkelijk aanwezig in het alternatieve vertoningscircuit, de musea en galeries, dan wil dat nog niet zeggen dat hij helemaal verdween. De in Nederland neergestreken Amerikaanse experimentele filmer Peter Rubin nam de taak op zich om de experimentele film onder de aandacht te brengen. Samen met Willum Thijssen en Paul de Mol richtte Rubin Holland Experimental Film (HEF) op, met als voornaamste doel vertoning van de Nederlandse experimentele film in het buitenland. Zo waren er Nederlandse films te zien op festivals in Hyères en Oberhausen en werd er een tournee door de Verenigde Staten georganiseerd. Ook organiseerde HEF een aantal manifestaties van experimentele film in Nederland - onder andere eind jaren '70 tijdens de Amsterdamse Kunsttiendaagse.
Tijdens de tournees werden films vertoond van oudgedienden als Frans Zwartjes, Paul de Nooijer en Paul de Mol, maar ook van een nieuwe lichting filmmakers die haar opleiding had genoten aan de Haagse Vrije Academie zoals Jan Ketelaars, Andras Hamelberg, Matthijs Blonk en het duo Jacques Verbeek - Karin Wiertz. Individualisten als Edward Luyken - beeldhouwer en filmmaker - en animatiefilmer Peter Horree waren ook vertegenwoordigd. Gebrek aan overheidssteun betekende het einde van de HEF.
Dit betekende echter niet het einde voor de experimentele film. Een aantal van Zwartjes' leerlingen had de fakkel vergenomen en gaf nu zelf filmonderricht bij instellingen als Open Studio's in Amsterdam of de Utrechtse AVS. Ook de Vrije Academie bleef een vrijplaats voor het experimenteren met film. In landen als Groot-Brittannië en de West-Duitsland zorgden de underground, de kraak- en punkscene, voor een nieuwe aanwas en nieuw elan. Ditmaal waren er geen artistieke uitgangspunten; de films waren vooral uitingen van rebellie en anarchie. Ze waren ruw, ongepolijst en veelal geschoten op super8 - tot dan toe vooral het formaat van de amateur-filmer.
Het was de boodschap die voorop stond, maar met de vorm kon worden geëxperimenteerd. Voorbeelden zijn Dick Verdult en Matthijs Blonk. Laatstgenoemde maakte begin jaren '80 de zogenaamde Melkwegjournaals voor de Amsterdamse Melkweg; korte op super8 gefilmde beelden van het roerige Amsterdam in de periode van krakersrellen en de inhuldiging van koningin Beatrix.
